هدفگذاری وزارت صنعت، معدن و تجارت برای توسعه کمی و کیفی تحقیق و توسعه بخش صنعتی، معدنی و تجارت تا پایان سال ۱۳۹۶ مشخص شده که بر مبنای آن توسعه کمی واحد تحقیق و توسعه در ۷۵ درصد بنگاه‌های بالای ۵۰ نفر تا پایان سال ۱۳۹۶،

اصلاح فرآیند صدور گواهی و پروانه تحقیق و توسعه، فعالیت‌های مقدماتی برای صدور پروانه تحقیق و توسعه در بخش تجاری و خدمات و در نهایت رتبه‌بندی واحدهای تحقیق و توسعه در دستورکار است» این جمله را حسن آقاکثیری، رییس مرکز توسعه فناوری و صنایع پیشرفته وزارت صنعت، معدن و تجارت درگفت‌وگو با صمت مطرح کرد. در ادامه متن کامل این گفت‌وگو را می‌خوانید.


هدفگذاری وزارت صنعت، معدن و تجارت برای تدوین برنامه ششم توسعه چیست؟


یکی از مهم‌ترین پیش‌بینی‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت افزایش بودجه تحقیق و پژوهش تا حداقل ۳درصد تولید ناخالص داخلی و تا پایان دوره پنج ساله برنامه ششم توسعه است.


چه صنایعی از لحاظ هزینه‌کرد تحقیق و توسعه در جهان پیشرو هستند؟


صنایع الکترونیک و رایانه با ۲۸درصد، بهداشت و سلامت با ۲۲درصد و خودرو با ۱۶درصد از هزینه‌کرد تحقیق و توسعه در جهان پیشرو هستند. علاوه بر این در سال ۲۰۱۲م تمام هزینه تحقیق و توسعه جهان ۱۴۳۵میلیارد دلار بوده که بیش از ۵۰درصد کل هزینه تحقیق و توسعه جهان توسط ۳ کشور امریکا، چین و کره‌جنوبی تامین شده است.


هدفگذاری وزارت صنعت، معدن و تجارت برای توسعه کیفی واحدهای تحقیق و توسعه به چه صورت خواهد بود؟‌


اصلاح فرآیند صدور گواهی و پروانه تحقیق و توسعه، فعالیت‌های مقدماتی برای صدور پروانه تحقیق و توسعه در بخش تجاری و خدمات و رتبه‌بندی واحدهای تحقیق و توسعه از مهم‌ترین برنامه‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت برای توسعه کیفی است. در واقع رتبه‌بندی واحدهای تحقیق و توسعه براساس برنامه تحقیق و توسعه، ساختار واحد تحقیق و توسعه، نیروی انسانی متخصص، محصولات و فرآیندهای حاصل از تحقیق و توسعه، فروش حاصل از فعالیت‌های تحقیق و توسعه، صادرات حاصل از تحقیق و توسعه، امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری و هزینه‌کرد در تحقیق و توسعه نسبت به فروش در نظر گرفته شده است. البته در این رتبه‌بندی برای واحدهای تحقیق و فناوری (Research & Technology) یا توسعه همراه با فناوری نیز رتبه‌بندی‌های: جایگاه تحقیق و توسعه در استراتژی بنگاه، ثبت الگوی داخلی و بین‌المللی، فروش دانش فنی و فناوری و پژوهش‌های کاربرد داخلی و بین‌المللی در نظر گرفته شده است.


براساس پیش‌بینی وزارت صنعت، معدن و تجارت تا پایان سال ۹۶ چه حمایت‌هایی برای واحدهای تحقیق و توسعه در نظر گرفته شده است؟


برای حمایت از این طرح‌ها بسته‌های حمایتی ازجمله کمک‌هزینه انجام پژوهش‌های کاربردی، مشوق‌های مالیاتی، برگزاری تورهای بین‌المللی تحقیق و توسعه، پرداخت هزینه‌های کارگروه‌های تخصصی و کمک‌هزینه برگزاری دوره‌های آموزشی داخلی و بین‌المللی در نظر گرفته خواهد شد.


موارد پیشنهادی وزارت صنعت، معدن و تجارت در برنامه ششم توسعه در جهت حمایت و تشویق دارندگان پروانه تحقیق و توسعه چیست؟

براساس پیش‌بینی وزارت صنعت، معدن و تجارت ۵۰ درصد از هزینه‌های تحقیق و توسعه بنگاه‌های تولیدی و خدماتی غیردولتی از مالیات بر درآمد متعلقه همان سال کسر خواهد شد و مازاد این اعتبار مالیاتی قابل انتقال به سال بعد خواهد بود. از این‌رو بهره‌برداری از اعتبارات مالیاتی قابل جمع با حمایت‌های مالیاتی مانند قانون «حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات» و نیز اعتبارات مالیاتی موضوع بند «س» ماده ۳۱ قانون «رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور» نیست. علاوه بر این آیین‌نامه اجرایی این بند توسط سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری؛ وزارت صنعت، معدن و تجارت؛ جهاد کشاورزی؛ معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری و وزارت امور اقتصادی و دارایی تنظیم شده و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید. از دیگر پیش‌بینی‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت برای برنامه ششم توسعه این است که نیم درصد ارزش ریالی کالاهای وارداتی به منظور پژوهش و توسعه فناوری در همان حوزه از واردکنندگان و نمایندگی‌های آنها اخذ شده و برای تقویت تحقیق و توسعه و آموزش حرفه‌ای در اختیار دستگاه اجرایی ذی‌ربط قرار گیرد تا از طریق سفارش به دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری دارای مجوز و شرکت‌های دانش‌بنیان یا شرکت‌های فناور داخلی به مصرف برساند. همچنین دولت مکلف است ۱۰ درصد از حقوق ورودی محصولات دارای تولید داخل را در جهت ارتقای سطح فناوری و تحقیق و توسعه در بنگاه‌ها صرف کند.


موارد لحاظ شده در قانون رفع موانع تولید و بودجه ۹۴ برای حمایت از واحدهای تحقیق و توسعه به چه شکل خواهد بود؟‌


بر اساس بند «س» ماده ۳۱ قانون رفع موانع تولید معادل هزینه‌های تحقیقاتی و پژوهشی اشخاص حقوقی خصوصی و تعاونی در واحدهای تولیدی و صنعتی دارای پروانه بهره‌برداری از وزارتخانه‌های ذی‌ربط که در قالب قرارداد منعقد با دانشگاه‌ها یا مراکز پژوهشی و آموزش عالی دارای مجوز قطعی از وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که در چارچوب نقشه جامع علمی کشور انجام خواهد شد، مشروط بر اینکه گزارش پیشرفت سالانه آن به تصویب شورای پژوهشی دانشگاه‌ها یا مراکز تحقیقاتی مربوط برسد و ناخالص درآمد ابرازی حاصل از فعالیت‌های تولیدی و معدنی آنها کمتر از ۵ میلیارد ریال نباشد، حداکثر به میزان ۱۰درصد مالیات ابرازی سال انجام هزینه یادشده بخشیده خواهد شد. معادل مبلغ منظورشده به حساب مالیات اشخاص یادشده، به‌عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی پذیرفته نخواهد شد. براساس ماده (۴) قانون رفع موانع تولید به دولت اجازه داده شده تا از محل اعتبارات بودجه‌های سنواتی تا ۵۰درصد آن بخش از هزینه‌های تحقیقاتی یا ارتقای وضعیت محیط‌زیستی به واحدهای تولیدی دارای مجوز یا پروانه بهره‌برداری را که منجر به کسب حق امتیاز تولید کالا یا خدمات یا ثبت اختراع از مراجع ذی‌صلاح داخلی یا بین‌المللی شده است، کمک کند. آیین‌نامه اجرایی این ماده ظرف مدت ۳ماه از تاریخ ابلاغ این قانون به پیشنهاد وزارتخانه‌های امور اقتصادی و دارایی، صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی به تصویب هیات وزیران خواهد رسید. براساس بند «د» تبصره ۱۰ بودجه ۹۴ نیز به دولت اجازه داده خواهد شد تا سقف ۲۰میلیارد ریال و تا ۵۰درصد هزینه‌های تحقیقاتی یا ارتقای وضعیت زیست‌محیطی واحدهای تولیدی دارای مجوز یا پروانه بهره‌برداری را که منجر به کسب حق امتیاز تولید کالا یا خدمت یا ثبت اختراع از مراجع داخلی یا بین‌المللی شده است، کمک کند.


وزارت صنعت معدن و تجارت چه هدفگذاری برای توسعه کمی واحدهای تحقیق و توسعه دارد؟


یکی از مهم‌ترین برنامه‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت ایجاد واحد تحقیق و توسعه در ۷۵ درصد بنگاه‌های بالای ۵۰ نفر کارکن تا پایان سال ۱۳۹۶ است. در نمودار زیر اهداف کمی ایجاد تحقیق و توسعه در بنگاه‌های کوچک، متوسط و بزرگ از سال ۱۳۶۹ تا ۱۳۹۳ تفکیک شده است.

آئین نامه، بخشنامه و اطلاعیه ها

وزارت صنعت و معدن

بانک و بیمه

سازمان غذا و دارو

پمرک جمهوری اسلامی

سازمان مالیات

شرکت شهرکهای صنعتی

سازمان استاندارد