مدیریت پسماند در برخی شهرک‌های صنعتی دارای واحدی مجزاست تا هماهنگی‌های لازم برای انتقال و امحای پسماندهای صنعتی انجام شود اما درنهایت امحا و دفن پسماندهای صنعتی در شهرک‌ها و نواحی صنعتی برعهده صاحبان صنعت بوده و فقط شناسایی محل مناسب انباشت پسماندها و هماهنگی با دستگاه‌های مربوط برعهده شرکت شهرک‌های صنعتی استانی است.

حمل‌ونقل زباله و پسماندهای تولید شده در واحدهای مستقر در شهرک‌های صنعتی با ایجاد تفاهم بین شرکت شهرک‌های صنعتی و شرکت جداسازی و دفن زباله و پسماند بررسی شده است. حمل مواد تولید شده در این واحدها هم می‌تواند به وسیله واحدهای تولیدی به انجام برسد و هم اینکه این شرکت اقدام به انتقال زباله‌ها کند.
پیگیری معرفی محل دفن پسماندهای صنعتی و خاص از سازمان حفاظت محیط‌زیست و وزارت کشور یکی از اقدامات دفن و جداسازی پسماند است. این دستورالعمل به استناد ماده ۱۱ قانون مدیریت پسماندها مصوب سال ۸۳ مجلس شورای اسلامی به وسیله سازمان حفاظت محیط‌زیست و وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران تدوین و برای تصویب به کارگروه ملی پسماند ارائه شده و در کمیته کارشناسی این کارگروه به تایید رسیده است.


شناسایی محل امحا و دفن پسماندهای صنعتی
مصطفی آمره، مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی استان مرکزی در گفت‌وگو با صمت اظهار کرد: دفن و امحای پسماند واحدهای صنعتی مستقر در شهرک‌ها برعهده صاحبان صنعت است اما مدیریت و هماهنگی برای حمل‌ونقل و محل انباشت پسماندها برعهده شرکت شهرک‌های صنعتی است.
آمره ادامه داد: مدیریت پسماندهای صنعتی براساس قانون مدیریت پسماند برعهده واحدهای صنعتی است اما هماهنگی‌های لازم با بخش‌های مختلف و دستگاه‌های مربوط مانند اداره محیط‌زیست، شهرداری‌ها و... را شرکت شهرک‌های صنعتی استانی انجام داده و محل مناسب برای انباشت و امحای پسماندهای صنعتی را شناسایی می‌کند.
مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی استان مرکزی گفت: صنایع نساجی و غذایی بیشترین میزان تولید پسماند را در شهرک‌های صنعتی دارند. همچنین پسماندهای صنایع غذایی به دلیل ایجاد بوی نامطبوع، خاص بوده و در صنایع نساجی نیز به دلیل حجم بالای پسماند، وضعیت خاصی دارد.
آمره تصریح کرد: اگر محل مناسبی در شهرک‌های صنعتی یا کنار شهرک برای دفن و امحای پسماندها اختصاص داده نشود، باید محل مناسب در هماهنگی با شهرداری و محیط‌زیست شناسایی شود بنابراین لازم است نحوه نظارت و هماهنگی‌های لازم از سوی این دستگاه‌های اجرایی انجام شود.

 


پسماندهای عادی، صنعتی و خاص
به‌طور کلی در شهرک‌های صنعتی ۳ گروه عمده پسماندهای عادی، صنعتی و خاص تولید می‌شود که جمع‌بندی نتایج ارزیابی میزان پسماندهای تولیدی صنایع مستقر در شهرک‌های صنعتی نشان می‌دهد فروش پسماندها در ۷۵درصد موارد در واحدهای صنعتی عمده‌ترین روش مدیریت است. ۱۰درصد از پسماندهای تولید شده بار دیگر مورد استفاده قرار گرفته و ۱۵درصد با استفاده از سایر روش‌ها مانند سوزاندن، به طور غیراصولی و نامعلوم، دفن می‌شود. روش‌های غالب مدیریت پسماندهای خاص؛ فروش و دفن غیراصولی است و سایر روش‌های استفاده دوباره، دفن غیراصولی و سوزاندن درصد کمتری را به خود اختصاص داده است. پسماندهای تولید شده در واحدهای صنعتی نگهداری و در دوره‌های زمانی مختلفی دفن می‌شود، این دوره‌ها بسته به نوع و میزان پسماندهای تولید شده در واحدهای صنعتی به صورت سالانه، ماهانه، هفتگی و روزانه است که نتایج به‌دست آمده گویاست که درصد بیشتری از پسماندها به صورت ماهانه دفن می‌شود.
جداسازی و استفاده از مواد ارسالی از سوی واحدهای صنعتی با بحث‌های علمی همراه خواهد بود و به‌کار کارشناسی نیاز دارد؛ به طوری‌که پسماندها براساس نوع، از سوی اداره استاندارد ارزش‌گذاری می‌شود که به همین منظور نرخ اولیه برای خریداری و امحای پسماندها براساس نرخ موجود در سایر استان‌ها برآورد شده است و به مرور زمان لحاظ خواهد شد تا واحدهایی که پسماند خود را تحویل سایت می‌دهند از آن بهره‌مند شوند.


دوره‌های آموزش مدیریت پسماند
شناسایی واحدهای تولیدی و صنعتی که دارای زباله و پسماند خاص صنعتی هستند در اولویت قرار دارد. پسماندهای صنعتی شامل برخی مواد مانند کارتن، مواد سلولزی یا برخی مواد تولیدی است که به‌صورت ضایعات تولید می‌شود و قابلیت استفاده در صنایع دیگر را دارد.
با وجود این، مجید غفاری، مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی کرمان معتقد است که برای بهره‌برداری هر واحد تولیدی در شهرک یا ناحیه صنعتی، به مجوز اداره محیط‌زیست نیاز است و به دلیل رعایت این موضوع می‌توان گفت، همسو با قوانین محیط‌زیست حرکت می‌کنیم.
غفاری در گفت‌وگو با صمت افزود: در زمینه مدیریت پسماند و حفظ محیط‌زیست، به فرهنگ‌سازی نیاز است و در صورتی که الزام شود، همه مردم و حتی صنعتگران رعایت می‌کنند. با وجود پیگیری‌ها، محلی برای دفع پسماندهای صنعتی مشخص نشده است. درباره جلوگیری از آلایندگی‌های صنعتی و دفع و تفکیک زباله‌ها به صورت اصولی، نیازمند همکاری تمام دستگاه‌های دولتی و خصوصی هستیم. وی افزود: پسماندهای صنعتی درصد کمی را نسبت به سایر پسماندها شامل می‌شود و نحوه دفع آن متفاوت و خطرات زیست‌محیطی آن نیز بیشتر است. بنابراین جلسه آموزشی در زمینه مدیریت پسماند در شهرک‌های صنعتی برگزار شده است.
به گفته غفاری، جداسازی و شناسایی پسماندهای «خشک» و «تر» و مدیریت پسماند از سوی بیشتر واحدهای صنعتی و تولیدی مستقر در شرکت شهرک‌های صنعتی انجام شده و پسماندهای این واحدها مدیریت می‌شود.
به گزارش صمت به‌طور کلی وضعیت مدیریت پسماند به‌دلیل آگاهی ناکافی واحدهای صنعتی از قانون و نحوه برخورد با پسماند تولیدی، به‌کار نگرفتن افراد دانش آموخته متخصص مسئول پسماند در واحدهای صنعتی، قانون‌گریزی برخی واحدهای دارای پسماند صنعتی و خاص، نبود زیرساخت‌های لازم و در دسترس در زمینه مدیریت پسماند و اجرا نشدن موثر برخی از مفاد قانون مدیرت پسماند از سوی متولیان مشخص شده ازجمله مشکلاتی است که نیازمند توجه بیشتر و برنامه‌ریزی صحیح و اصولی در این زمینه است. همچنین در سایر گروه‌های پسماند مانند پسماندهای خاص باید ضوابط نگهداری و دفن به خوبی برای واحدهای تولیدکننده از سوی تمامی بخش‌های تخصصی و علمی و نظارتی برای واحدهای صنعتی تبیین شود تا کمترین مشکلات زیست‌محیطی ناشی از این گروه از پسماندها ایجاد شود.

آئین نامه، بخشنامه و اطلاعیه ها

وزارت صنعت و معدن

بانک و بیمه

سازمان غذا و دارو

پمرک جمهوری اسلامی

سازمان مالیات

شرکت شهرکهای صنعتی

سازمان استاندارد